Menopozun Tarihsel Yolculuğuna Bakış
Burada birlikte beklenen yaşam süresinin 80 yaşı geçmesi ile yaşamımızın en az 30 yılını ifade eden menopoz dönemini konuşacağız. Gençliğimizin bütün zorlu kaygılarımızın bittiği, zorlu iş hayatlarımızın yoluna girdiği, bazen de sonlandığı, uğraşmak, gelişmek, öğrenmek istediklerimize ayırabilecek zamanı bulabildiğimiz, tam da uzun bir genç-orta yaşam dönemine zaman ayıracağız. Hiç yoğun çalışmıyormuş gibi kusursuz bir annelik, hiç anne olmamışız gibi kusursuz bir çalışan ya da hiç doğurmamış gibi kusursuz bedenler beklenen, çocuk yapmanın ve yapmamanın sosyal kaosunun bittiği bir zaman dilimindeyiz artık…
Biraz en başa gidelim…
1940 larda salgın hastalıklar, savaşlar, enfeksiyonlar ve kazalar gibi pek çok
nedenle yaşam süresi maksimum 50 yaş civarında idi. O yıllarda kadınlar bazen doğum
komplikasyonları ile çok erken, değilse de doğurganlıklarını tamamlayıp çok da geç olmayan
bir süre.te yaşamlarını kaybediyorlardı. Dolayısıyla menopoz tartışma konusu bile değildi.
İnsanın ve sağlık kazanımlarının yeryüzünde değişimi, endüstrinin gelişimi,
antibiyotiğin etkin kullanımı ve sıcak savaşın azalması ile yaşam süresi uzamaya başladı ve
menopoz ile ilgili sorunlar çözüm gerektirdi. TÜİK verilerine göre ülkemizde son 40 yılda
yaşam süresi 30-35 yıl kadar uzadı. Ortalama menopoz yaşı dünyada 51 yaş olarak bildirilirken
ülkemizde 48-49 yaş civarında seyrediyor. 45 yaş altına ‘erken menopoz’ ve 40 yaş altına da
‘erken yumurtalık yetmezliği’ diyoruz.
Menopoz ne kadar erken başlarsa sağlıklı kadın
yaşamını ve beklenen yaşam süresini o kadar negatif etkiliyor. Türkiye’de beklenen yaşam
süresi bu yazıyı yazdığım 2026 Ağustos ayında 81 yaştadır.
Menopozu klasik olarak hep kadının bir yıl adet görmemesi ile tanımladık ve
premenopozu da buna yakın yıllar olarak tanıdık.
Hepimiz Tıp Fakültesi eğitiminde kalıp olarak öğrendiklerimiz ile hekimlik yolculuğuna başladık, ancak hayatın her yerinde olduğu gibi burada da keskin sınırlar olmadığını öğrendik. Aslında tıp fakültesi eğitimimizde ve sonra da uzmanlık sonrası kongrelerimizde menopoz en çok ihmal edilen alan oldu. Çünkü biz gebelik takibinin incelikleri ve doğum, tüp bebek tedavileri, jinekolojik hastalıklar ve kanserle çok meşguldük.
Tek bildiğimiz menopozun 1. yılında ağızdan alınan hormonları replasman için
kullanmaktı. İlk hormonlar gebe kısrakların idrarından elde edilen premarin idi ve ardından
firmaların patent alabilmek için kimyasal eklerle süslediği sentetik hormonlarla yola devam
edildi. Bu arada başında kıymeti henüz tam olarak anlaşılmasa da ciltten jel ya da patch olarak
kullanılan bioeşdeğer östrojenler güven kazandı. Kadınlar birtakım dezavantajlara rağmen bu
tedavilerden yarar gördüler.
Taa ki 1997 de başlayan ve 2002 yılında meme kanseri, kalp krizi,
inme ve idrar kaçırma riskinin arttığına karar verilerek alelacele sonlandırılan WHI çalışmasına
kadar… Çalışmaya en büyük eleştiri hormon verilen 10.000 kadın ile randomizasyonda hormon
verilmeyen 10.000 kadar arasında sadece 8 meme kanseri vakası fazlası olması idi. İstatistik
anlamı olmayan bu değer meme kanseri risk artışı olarak sunuldu. İkinci eleştiri ise 40
yaşından 70 yaşa kadar kadınların çalışmaya alınması ve ilerleyen yaşta zaten pek çok kronik
enflamatuar hastalığı, koroner kalp hastalığı ya da diyabeti olan kadının aynı klasmanda
değerlendirilerek sonuçların genç kadınlara uyarlanması oldu. Çalışmada ortalama kadın yaşı
63 idi. Ve bu büyük hata 2002 yılından sonra geçen yıllarda hekimleri hormon vermek ve
kadınları hormon almak konusunda haklı kaygılara itti. Pek çok kadın hormon eksikliği ile başbaşa kaldı.
*Ateş basması ve terlemeler, gece terlemeleri,
*Duygusal dalgalanmalar, anksiyete bozuklukları,
*Uyku sorunları,
*Vaginal kuruluk, cinsel istek ve hazda azalma,
*Saç dökülmesi,
*Kilo artışı,
*İdrar kaçırmada artış,
*Kalp damar hastalıkları risklerinin artışı,
*Kemik erimesi,
*Bilişsel beyin fonksiyonlarında azalma, demans, Alzheimer ve Parkinson riski ile karşı karşıya
kaldılar.
Biliyoruz ki hormon tedavisinin tamamen yok sayılması ile sağlıklı yaşam kavramı hırpalandı
ve kadınların beklenen yaşam süresi 5-8 yıl azaldı. Ancak bu arada özellikle bioeşdeğer
hormon tedavisi ile eksilen hormonların yerine konmasının iyi yaşam kavramındaki
yadsınamaz yeri bütün dünyada yeniden anlaşılmaya başlandı.
Diğer metinlerde menopozla ilgili ayrıntılı konulara eğileceğiz
Kadın sağlığı bir yolculuk; gençlikten menopoza, her adımda yanınızdayız.
Çünkü sağlık, her kadının en doğal hakkıdır.
Size daha iyi bir deneyim sunmak için çerezlerden yararlanıyoruz. Çerez Politikası